Đau đột ngột dữ dội: nhóm không được chờ

Trong y học, cách một cơn đau bắt đầu quan trọng không kém mức độ đau.

Đau tăng dần qua nhiều ngày và đau đạt đỉnh trong vài giây là hai câu chuyện rất khác nhau.

Vì sao khởi phát đột ngột đáng chú ý

Đau khởi phát đột ngột và đạt mức dữ dội ngay lập tức thường gợi ý:

• Một mạch máu có vấn đề.
• Một tạng bị thủng, vỡ, hoặc xoắn.
• Một ống bị tắc nghẽn đột ngột.

Đây là những tình huống thường cần xử trí gấp.

Đau đầu đột ngột

Kiểu cần đi cấp cứu

• Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột, đạt đỉnh trong vài giây tới vài phút.
• Khác hẳn mọi cơn đau đầu trước đây.
• Người bệnh mô tả là "cơn đau đầu tệ nhất đời tôi".
• Có thể kèm nôn, cứng gáy, sợ ánh sáng, lú lẫn.
• Có thể xuất hiện khi đang gắng sức, đang rặn.

Các tình huống đau đầu khác cũng cần đi ngay

• Đau đầu kèm sốt cao và cứng gáy.
• Đau đầu kèm yếu nửa người, nói khó, méo mặt.
• Đau đầu kèm co giật, lú lẫn.
• Đau đầu sau chấn thương đầu.
• Đau đầu kèm nhìn mờ, nhìn đôi, đau mắt dữ dội.

Đau ngực đột ngột

Gọi cấp cứu ngay nếu

• Đau tức nặng giữa ngực kéo dài.
• Lan lên vai, cổ, hàm, cánh tay.
• Kèm vã mồ hôi lạnh.
• Kèm khó thở.
• Kèm buồn nôn.
• Cảm giác sắp có chuyện rất tệ.
• Đau ngực dữ dội xé ra sau lưng.
• Đau ngực kèm ho ra máu, khó thở đột ngột.

Lưu ý quan trọng: ở người cao tuổi, phụ nữ và người đái tháo đường, cơn đau tim có thể biểu hiện mờ nhạt — chỉ là mệt lả, khó chịu vùng thượng vị, buồn nôn, khó thở.

Khó chịu vùng thượng vị kèm vã mồ hôi và khó thở thì đi cấp cứu, đừng cho là khó tiêu.

Đau bụng đột ngột

Đi cấp cứu nếu

• Đau dữ dội xuất hiện đột ngột.
• Bụng cứng như gỗ.
• Đau tăng dữ dội khi ấn rồi buông tay ra.
• Đau tới mức không đứng thẳng được, phải nằm co.
• Kèm nôn ra máu, đi ngoài ra máu, phân đen.
• Không trung tiện, không đi ngoài được kèm chướng bụng và nôn.
• Kèm sốt cao.
• Kèm da tái, vã mồ hôi, mạch nhanh.
• Phụ nữ trong tuổi sinh đẻ đau bụng dưới dữ dội kèm chậm kinh.
• Nam giới đau vùng bìu đột ngột dữ dội.

Đau lưng đột ngột

Đi cấp cứu nếu

• Đau lưng dữ dội kèm bí tiểu hoặc không kiểm soát được đại tiểu tiện.
• Tê vùng bẹn, mông, mặt trong đùi.
• Yếu hai chân nhanh chóng.
• Đau lưng dữ dội xé ra trước bụng kèm vã mồ hôi — nhất là ở người lớn tuổi có huyết áp cao.
• Đau lưng sau chấn thương mạnh.
• Đau lưng kèm sốt cao.

Đau quặn dữ dội vùng thắt lưng lan xuống bẹn

Kèm tiểu buốt, tiểu ra máu, đau tới mức không nằm yên được, vật vã.

Cần đi khám — và đi ngay nếu kèm sốt hoặc không tiểu được.

Đau ở chi

Đi khám ngay nếu

• Một bên chân sưng, nóng, đỏ, đau — cần loại trừ huyết khối tĩnh mạch.
• Chi lạnh, tái, tê, mất mạch — cần đi cấp cứu.
• Đau dữ dội sau chấn thương, biến dạng chi.
• Sưng căng đau tăng dần sau chấn thương hoặc sau bó bột.
• Khớp sưng nóng đỏ kèm sốt.

Đau ở mắt

Đau nhức mắt dữ dội kèm nhìn mờ, nhìn quầng sáng quanh đèn, buồn nôn — đi khám ngay.

Đau răng lan rộng

Sưng lan ra mặt, cổ, khó nuốt, khó thở, khó há miệng, sốt cao — đi cấp cứu.

Những việc không nên làm khi đau dữ dội chưa rõ nguyên nhân

• Không tự uống thuốc giảm đau mạnh — che lấp triệu chứng làm chẩn đoán khó hơn.
• Không ăn uống — nếu cần can thiệp thì bụng phải trống.
• Không chườm nóng khi nghi viêm nhiễm trong ổ bụng.
• Không xoa bóp mạnh vùng đau.
• Không tự thụt tháo.
• Không cạo gió, cắt lể rồi chờ đợi.
• Không tự chở đi bằng xe máy trong tình huống nặng.
• Không chờ xem sáng mai có đỡ không.

Nên làm gì trong lúc chờ

• Gọi cấp cứu và làm theo hướng dẫn.
• Để người bệnh nằm ở tư thế thấy dễ chịu nhất.
• Ghi nhớ giờ bắt đầu đau và diễn biến.
• Chuẩn bị danh sách thuốc đang dùng, thông tin dị ứng.
• Không để người bệnh một mình.
• Theo dõi thở và ý thức.

Ghi nhớ để kể lại

Khi tới cơ sở y tế, hãy chuẩn bị sẵn:

• Đau bắt đầu lúc mấy giờ.
• Đột ngột hay từ từ.
• Lúc đó đang làm gì.
• Đau ở đâu, lan đi đâu.
• Đã dùng thuốc gì.
• Có nôn, sốt, đi ngoài bất thường không.
• Bệnh nền, thuốc đang dùng, dị ứng.

Một lưu ý về việc ngại gọi

Nhiều người ngại gọi cấp cứu vì sợ làm phiền hoặc sợ nhầm.

Với các kiểu đau ở trên, gọi rồi hoá ra không nghiêm trọng vẫn tốt hơn nhiều so với chờ đợi.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Đau đạt đỉnh trong vài giây và khác hẳn mọi cơn trước là dấu hiệu phải đi ngay.
2. Đừng tự uống thuốc giảm đau mạnh khi đau bụng chưa rõ nguyên nhân.
3. Khó chịu vùng thượng vị kèm vã mồ hôi và khó thở có thể là tim — không phải khó tiêu.

Câu hỏi thường gặp