Đau về đêm: vì sao đáng chú ý hơn

Trong danh sách các câu hỏi bác sĩ hay hỏi, có một câu ít người để ý: "Đau có làm ông bà thức giấc không?"

Câu này có lý do của nó.

Vì sao đau về đêm đáng chú ý

Phần lớn đau do cơ xương khớp thông thường đỡ khi nghỉ ngơi.

Nghĩa là ban đêm, khi nằm yên, cơn đau lẽ ra phải nhẹ đi.

Khi đau vẫn xuất hiện hoặc nặng lên lúc nằm nghỉ, đó là tình huống cần được đánh giá kỹ hơn.

Phân biệt hai tình huống

Khó ngủ vì đau

Đau có sẵn từ ban ngày, khiến không vào giấc được.

Đau làm thức giấc

Đã ngủ được rồi, nhưng cơn đau đánh thức dậy giữa đêm.

Tình huống thứ hai đáng chú ý hơn — nên mô tả rõ với bác sĩ.

Đau lưng về đêm

Kiểu thông thường

• Đau khi vận động nhiều trong ngày.
• Đỡ khi nằm nghỉ.
• Đau khi trở mình vì cử động.

Kiểu cần đi khám

• Đau không đỡ khi nghỉ.
• Đau làm thức giấc giữa đêm.
• Đau nặng hơn khi nằm.
• Phải dậy đi lại mới đỡ.
• Kèm sốt, sụt cân, ra mồ hôi đêm.
• Ở người có tiền sử ung thư hoặc đang dùng corticoid kéo dài.

Cứng khớp buổi sáng

Đây là thông tin có giá trị cần mô tả rõ.

Cần nói

• Buổi sáng ngủ dậy có cứng khớp không.
• Cứng bao lâu rồi mới đỡ.
• Đỡ nhờ vận động hay nhờ nghỉ.
• Khớp nào, một bên hay hai bên đối xứng.
• Có sưng khớp không.

Ý nghĩa

• Cứng ngắn rồi hết nhanh — thường gặp trong thoái hoá.
• Cứng kéo dài rồi mới đỡ dần khi vận động, nhiều khớp đối xứng hai bên — nên đi khám để được đánh giá về bệnh khớp viêm.

Đau xương về đêm

Đau sâu trong xương, không liên quan tới vận động, nặng hơn về đêm — cần đi khám.

Đặc biệt chú ý ở:

• Trẻ em và thanh thiếu niên.
• Người có tiền sử ung thư.
• Người sụt cân, sốt kéo dài.

Lưu ý: đau tăng trưởng ở trẻ cũng hay xuất hiện về đêm, thường ở hai chân, không sưng, không sốt, trẻ vẫn chơi bình thường ban ngày. Nhưng nếu đau một bên cố định, có sưng, trẻ đi khập khiễng, hoặc kèm sốt sụt cân thì cần đi khám.

Tê tay về đêm

Tê tay làm thức giấc, phải vẩy tay hoặc thả tay xuống mới đỡ.

Đây là biểu hiện khá gợi ý hội chứng ống cổ tay.

• Thường ở ngón cái, trỏ, giữa.
• Kèm cầm nắm yếu, hay đánh rơi đồ.
• Nên đi khám sớm — điều trị giai đoạn sớm đơn giản hơn nhiều.

Chuột rút về đêm

Rất thường gặp và phần lớn lành tính.

• Kéo giãn bắp chân trước khi ngủ giúp giảm rõ.
• Uống đủ nước.
• Không để chăn đè nặng lên bàn chân.

Nhưng đi khám nếu: rất thường xuyên, kèm yếu cơ, kèm tê kéo dài, hoặc xuất hiện sau khi dùng thuốc mới.

Và đi khám ngay nếu một bên bắp chân sưng nóng đỏ đau — đây không phải chuột rút.

Đau vai về đêm

Đau khi nằm nghiêng về bên đau, làm thức giấc, khó với tay ra sau.

Nên đi khám nếu kéo dài nhiều tuần hoặc hạn chế vận động rõ.

Đau đầu về đêm hoặc sáng sớm

Cần chú ý nếu

• Đau đầu làm tỉnh giấc.
• Đau nhiều nhất khi vừa thức dậy rồi đỡ dần trong ngày.
• Nặng hơn khi ho, khi cúi, khi rặn.
• Kèm nôn vọt.
• Kèm nhìn mờ.
• Kèm triệu chứng thần kinh khác.

Nhóm này nên đi khám.

Lưu ý: đau đầu sáng sớm cũng có thể liên quan tới ngáy to và ngừng thở khi ngủ — nếu kèm buồn ngủ ban ngày nhiều thì nên nói với bác sĩ.

Đau bụng về đêm

• Đau thượng vị lúc đói, về đêm, ăn vào thì đỡ — nên đi khám.
• Đau làm thức giấc kèm sụt cân, nôn, phân đen — cần khám sớm.
• Nóng rát sau xương ức khi nằm — gợi ý trào ngược, thử kê cao đầu giường.
• Ở trẻ em, đau bụng làm tỉnh giấc ban đêm là dấu hiệu nên đi khám — khác với đau bụng chỉ xuất hiện lúc thức.

Nhóm dấu hiệu cảnh báo chung

Đau về đêm kèm bất kỳ dấu hiệu nào sau đây thì cần đi khám sớm:

• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Ra mồ hôi đêm nhiều.
• Sốt kéo dài.
• Đau tăng dần qua các tuần.
• Đau không đỡ với thuốc giảm đau thông thường.
• Tiền sử ung thư.
• Dùng corticoid hoặc thuốc ức chế miễn dịch kéo dài.
• Nổi hạch.

Cách ghi chép hữu ích

Trong vài tuần, ghi lại:

• Có thức giấc vì đau không, mấy giờ.
• Mấy lần một đêm.
• Làm gì thì đỡ — đổi tư thế, dậy đi lại, uống thuốc.
• Buổi sáng dậy có cứng không, bao lâu.
• Ban ngày đau thế nào so với ban đêm.

Bảng này rất hữu ích khi đi khám.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Đau làm thức giấc giữa đêm đáng chú ý hơn khó ngủ vì đau — nói rõ điều này với bác sĩ.
2. Đau không đỡ khi nghỉ là dấu hiệu cần được đánh giá kỹ hơn.
3. Đau đêm kèm sụt cân, mồ hôi đêm hoặc sốt kéo dài thì đi khám sớm.

Câu hỏi thường gặp