Đau lan: hướng lan nói lên điều gì

Một điều nhiều người không biết: nơi cảm thấy đau không phải lúc nào cũng là nơi có vấn đề.

Vì sao lại có hiện tượng này

Các dây thần kinh từ nhiều vùng khác nhau — nội tạng, cơ, da — cùng đi vào một đoạn của tuỷ sống.

Não nhận tín hiệu nhưng đôi khi quy tín hiệu đau về một vùng da thay vì đúng cơ quan gốc.

Đây là hiện tượng bình thường và các kiểu lan thường khá đặc trưng — nên rất hữu ích cho chẩn đoán.

Các kiểu lan đáng chú ý

Đau ngực lan lên vai, cổ, hàm, cánh tay trái

Kiểu lan này cần được coi trọng.

Đặc biệt khi kèm vã mồ hôi lạnh, khó thở, buồn nôn — đi cấp cứu ngay.

Lưu ý: ở một số người, đau có thể chỉ ở hàm, ở vai, hoặc ở vùng thượng vị mà không đau ngực rõ.

Đau vùng dưới sườn phải lan lên vai phải hoặc ra sau lưng

Thường kèm buồn nôn, nặng hơn sau bữa ăn nhiều dầu mỡ.

Nên đi khám — nhất là khi kèm sốt hoặc vàng da.

Đau thắt lưng lan xuống bẹn, xuống vùng sinh dục

Đau quặn dữ dội từng cơn, người bệnh vật vã không nằm yên được, có thể kèm tiểu buốt hoặc tiểu ra máu.

Cần đi khám.

Đau lưng lan xuống chân theo một đường

Thường từ mông xuống mặt sau đùi, xuống cẳng chân, có thể tới bàn chân.

Đặc điểm:

• Kèm tê bì theo một vùng.
• Tăng khi ho, hắt hơi, rặn.
• Có thể kèm yếu chân.

Gợi ý chèn ép hoặc kích thích rễ thần kinh — nên đi khám.

Đi cấp cứu nếu kèm bí tiểu, không kiểm soát được đại tiểu tiện, hoặc tê vùng bẹn.

Đau cổ lan xuống cánh tay

Kèm tê bì các ngón, có thể yếu tay.

Gợi ý vấn đề ở cột sống cổ — nên đi khám.

Đau vùng thượng vị lan ra sau lưng

Đau dữ dội, có thể kèm nôn nhiều, đau tăng khi nằm ngửa và đỡ khi ngồi cúi về trước.

Cần đi khám ngay.

Đau bụng quanh rốn rồi chuyển xuống hố chậu phải

Kèm chán ăn, buồn nôn, sốt nhẹ, đau tăng khi đi lại hoặc ho.

Kiểu di chuyển này rất đáng chú ý — nên đi khám sớm.

Đau lan vòng quanh một bên thân theo dải

Đau rát, như bỏng, theo một dải trên da một bên.

Nếu sau đó xuất hiện mụn nước theo đúng dải đó — đi khám sớm, vì điều trị sớm có ý nghĩa.

Đau răng lan lên nửa đầu, lên tai

Đau dữ dội, nhiều về đêm, khó xác định đúng răng nào.

Cần đi nha khoa.

Đau ở hông lan xuống mặt trước đùi và gối

Ở trẻ em và thanh thiếu niên, đau gối đôi khi lại xuất phát từ khớp háng — nên cần khám cả vùng háng.

Cách mô tả hướng lan

Cách tốt nhất: dùng ngón tay vẽ đường đi của cơn đau trên cơ thể mình cho bác sĩ xem.

Hoặc:

• Vẽ ra giấy một hình người đơn giản và đánh dấu.
• Chỉ điểm bắt đầu và điểm cuối.
• Nói rõ lan liên tục theo một đường hay nhảy cách quãng.
• Lan một bên hay hai bên.

Các thông tin đi kèm cần nói

• Có tê bì theo đường lan không.
• Có yếu cơ không.
• Có thay đổi cảm giác trên da không.
• Có gì làm tăng đường lan không — ho, hắt hơi, cúi, xoay người.
• Tư thế nào thì đỡ.
• Đau lan xuất hiện cùng lúc với đau gốc hay sau đó.

Một điều cần nhớ

Đừng tự loại trừ nguyên nhân chỉ vì "chỗ đó không đau".

Ví dụ:

• Đau hàm mà không đau ngực vẫn có thể là vấn đề tim.
• Đau vai phải mà không đau bụng vẫn có thể liên quan tới vùng bụng.
• Đau gối ở trẻ vẫn có thể xuất phát từ khớp háng.

Hãy kể đầy đủ tất cả triệu chứng, kể cả những thứ có vẻ không liên quan.

Khi nào đi khám ngay

• Đau ngực lan lên vai, cổ, hàm kèm vã mồ hôi hoặc khó thở.
• Đau lan kèm yếu chi hoặc tê tăng dần.
• Đau lưng lan xuống chân kèm bí tiểu hoặc tê vùng bẹn.
• Đau lan kèm sốt cao.
• Đau lan dữ dội xuất hiện đột ngột.
• Đau lan kèm sụt cân.
• Đau lan ngày càng rộng ra.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Nơi cảm thấy đau không phải lúc nào cũng là nơi có vấn đề.
2. Vẽ đường lan bằng ngón tay cho bác sĩ xem — rõ hơn nhiều so với mô tả bằng lời.
3. Đừng tự loại trừ nguyên nhân vì "chỗ đó không đau" — kể đầy đủ mọi triệu chứng.

Câu hỏi thường gặp