Run tay và các cử động bất thường

Run tay có nhiều kiểu và nhiều nguyên nhân. Việc phân biệt giúp khoanh vùng rất nhiều.

Hai kiểu run cơ bản

Run khi nghỉ

• Xuất hiện khi tay để yên — đặt trên đùi, buông thõng.
• Giảm hoặc hết khi cử động có chủ đích.
• Thường một bên trước.
• Có thể tăng khi căng thẳng hoặc khi đi lại.

Run khi vận động

• Xuất hiện khi đưa tay ra, khi cầm nắm, khi làm việc.
• Run khi cầm cốc nước, khi viết, khi đưa thìa lên miệng.
• Khi tay để yên thì không run.
• Thường hai bên.
• Có thể có người trong nhà cùng bị.

Hãy để ý xem mình thuộc kiểu nào — đây là thông tin quan trọng.

Các dấu hiệu đi kèm cần chú ý

Nhóm gợi ý cần khám thần kinh

• Run khi nghỉ, thường bắt đầu một bên.
• Chậm chạp trong cử động — cài cúc áo lâu, đi chậm.
• Đi bước nhỏ, lê chân.
• Ít vung tay khi đi.
• Chữ viết nhỏ dần.
• Cứng đờ tay chân.
• Mặt ít biểu cảm.
• Giọng nói nhỏ đi.
• Dễ mất thăng bằng, hay ngã.
• Khó xoay người trên giường.

Nhóm này nên đi khám chuyên khoa thần kinh để được đánh giá.

Nhóm gợi ý tuyến giáp

• Run tay nhỏ, nhanh, hai bên.
• Kèm sụt cân dù ăn nhiều.
• Sợ nóng, ra nhiều mồ hôi.
• Hồi hộp, tim đập nhanh.
• Khó ngủ, bồn chồn.
• Yếu cơ.
• Cổ to lên, mắt lồi.

Các nguyên nhân thường gặp khác

Cà phê và chất kích thích

Uống nhiều cà phê, nước tăng lực — thử giảm xem có đỡ không.

Thuốc

Một số thuốc có thể gây run tay.

Nếu run xuất hiện sau khi dùng thuốc mới — báo bác sĩ, đừng tự ngưng thuốc.

Lo âu, căng thẳng

Run tăng khi hồi hộp, khi bị nhìn, khi phải nói trước đám đông.

Rượu

• Run khi ngừng uống ở người uống nhiều kéo dài.
• Đây là tình huống cần được hỗ trợ y tế — ngừng đột ngột ở người nghiện nặng có thể nguy hiểm.

Hạ đường huyết

Run kèm vã mồ hôi, đói cồn cào, tim đập nhanh — ở người đái tháo đường đang dùng thuốc cần xử trí ngay.

Mệt mỏi, thiếu ngủ

Tuổi cao

Run nhẹ khi làm việc, tăng dần theo tuổi, thường hai bên.

Quay video — rất nên làm

Run có thể giảm khi tới phòng khám do hoàn cảnh khác.

Nên quay

• Lúc tay để yên trên đùi — quay cả hai tay.
• Lúc đưa hai tay thẳng ra trước.
• Lúc đang làm việc — rót nước, cầm cốc đưa lên miệng, viết một câu.
• Lúc đi lại — quay toàn thân để thấy dáng đi và cách vung tay.
• Ghi lại chữ viết trên giấy để so sánh theo thời gian.

Mô tả cho bác sĩ

• Run khi nghỉ hay khi làm việc.
• Một bên hay hai bên.
• Bắt đầu từ khi nào.
• Có tăng dần không.
• Gì làm nặng hơn — căng thẳng, cà phê, mệt.
• Gì làm đỡ — nghỉ ngơi, uống rượu.
• Có ảnh hưởng sinh hoạt không — ăn uống, viết, cài cúc.
• Có run ở đầu, giọng nói, chân không.
• Các triệu chứng kèm theo.
• Danh sách thuốc đang dùng.
• Uống cà phê, rượu bao nhiêu.
• Gia đình có ai bị không.

Các cử động bất thường khác

Giật cơ

• Giật nhanh, đột ngột một nhóm cơ.
• Giật khi sắp ngủ là bình thường.
• Giật thường xuyên ban ngày — nên đi khám.

Máy mắt, giật mí

• Thường lành tính, liên quan mệt mỏi, thiếu ngủ, cà phê, căng thẳng.
• Đi khám nếu kéo dài nhiều tuần, lan xuống mặt, hoặc làm mắt nhắm không mở được.

Chân không yên

• Cảm giác khó chịu ở chân khi nằm, phải cử động mới đỡ.
• Nặng hơn về đêm, ảnh hưởng giấc ngủ.
• Nên đi khám — có cách xử lý.

Co cứng cơ

• Cơ co cứng, khó duỗi.
• Hay gặp sau tổn thương thần kinh.
• Nên đi khám để được hướng dẫn tập luyện.

Khi nào cần đi khám

• Run ảnh hưởng tới sinh hoạt — ăn uống, viết, cầm nắm.
• Run tăng dần theo thời gian.
• Run một bên.
• Kèm chậm chạp, đi bước nhỏ, chữ nhỏ dần.
• Kèm sụt cân, hồi hộp, sợ nóng.
• Xuất hiện sau khi dùng thuốc mới.
• Kèm yếu cơ, tê bì.
• Kèm mất thăng bằng, hay ngã.
• Ảnh hưởng công việc, gây ngại giao tiếp.

Một lưu ý về tâm lý

Run tay ở nơi công cộng khiến nhiều người ngại giao tiếp, ngại ăn uống cùng người khác.

Đây là ảnh hưởng thật tới chất lượng sống và đáng được nói với bác sĩ — đừng chỉ mô tả về mặt kỹ thuật.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Phân biệt run khi nghỉ với run khi làm việc — hai kiểu có hướng nguyên nhân khác nhau.
2. Quay video ở nhà — run có thể giảm khi tới phòng khám.
3. Run một bên kèm chậm chạp, đi bước nhỏ và chữ viết nhỏ dần là nhóm nên đi khám thần kinh.

Câu hỏi thường gặp