Đau ngực: phân biệt các kiểu và mức độ khẩn

Đau ngực là biểu hiện khiến nhiều người lo lắng — và đúng là có nhóm không được chờ.

Nguyên tắc đơn giản nhất: khi không chắc, hãy coi như là tim và đi khám.

Gọi cấp cứu ngay nếu

• Đau tức nặng giữa ngực kéo dài.
• Đau lan lên vai, cổ, hàm, cánh tay.
• Kèm vã mồ hôi lạnh.
• Kèm khó thở.
• Kèm buồn nôn, nôn.
• Cảm giác sắp có chuyện rất tệ xảy ra.
• Đau kèm choáng váng, sắp ngất.
• Đau ngực dữ dội xé ra sau lưng.
• Đau ngực đột ngột kèm khó thở dữ dội.
• Đau ngực kèm ho ra máu.
• Đau ngực sau chấn thương.

Biểu hiện không điển hình — nhóm hay bị bỏ sót

Đây là phần quan trọng nhất của bài này.

Ở người cao tuổi, phụ nữ, người đái tháo đường, cơn đau tim có thể biểu hiện rất mờ nhạt:

• Chỉ là mệt lả bất thường.
• Khó chịu vùng thượng vị, giống khó tiêu.
• Buồn nôn, nôn.
• Chỉ khó thở, không đau ngực rõ.
• Đau ở hàm, ở vai, ở lưng.
• Vã mồ hôi lạnh không rõ lý do.
• Choáng váng.

Khó chịu vùng thượng vị kèm vã mồ hôi lạnh và khó thở — đi cấp cứu, đừng cho là khó tiêu.

Các kiểu đau ngực khác

Đau ngực khi gắng sức, đỡ khi nghỉ

• Xuất hiện khi leo cầu thang, đi nhanh, mang nặng.
• Đỡ sau khi nghỉ vài phút.
• Có thể nặng hơn khi trời lạnh, sau ăn no, khi xúc động.
• Lặp lại với một mức gắng sức tương đối cố định.

Kiểu này cần đi khám sớm — và đi cấp cứu nếu xuất hiện cả khi nghỉ, kéo dài hơn, hoặc xảy ra với mức gắng sức ngày càng nhẹ.

Đau nóng rát sau xương ức

• Liên quan bữa ăn.
• Nặng hơn khi nằm, khi cúi.
• Kèm ợ chua, vị chua trong miệng.
• Đỡ khi ngồi dậy.

Thường gợi ý trào ngược. Nhưng nếu không chắc — vẫn nên đi khám để loại trừ nguyên nhân tim.

Đau thành ngực

• Đau tăng rõ khi ấn vào một điểm cụ thể.
• Đau tăng khi hít sâu, khi xoay người, khi ho.
• Có thể sau khi vận động mạnh, sau khi mang vác.
• Đau khu trú ở một điểm nhỏ.

Thường gợi ý nguyên nhân cơ xương — nhưng khi không chắc thì vẫn đi khám.

Đau kèm phát ban theo dải một bên

Đau rát như bỏng theo một dải, sau đó xuất hiện mụn nước.

Nên đi khám sớm — điều trị sớm có ý nghĩa.

Đau ngực kèm lo âu

• Tức ngực, thở nhanh, tim đập nhanh.
• Tê quanh miệng và đầu ngón tay.
• Cảm giác sợ hãi.

Nhưng không nên tự kết luận là do lo âu — cần bác sĩ đánh giá để loại trừ nguyên nhân khác trước.

Mô tả cho bác sĩ

• Đau ở đâu — chỉ tay vào chỗ đau.
• Có lan đi đâu không.
• Kiểu đau — tức nặng như bị đè, nóng rát, nhói, xé.
• Bắt đầu khi nào, đang làm gì.
• Kéo dài bao lâu.
• Gì làm nặng, gì làm đỡ — nghỉ ngơi, đổi tư thế, ăn uống, hít thở.
• Có vã mồ hôi, buồn nôn, khó thở không.
• Đã từng bị như vậy chưa.
• Có bệnh nền gì — huyết áp, mỡ máu, đái tháo đường.
• Có hút thuốc không.
• Gia đình có ai bệnh tim sớm không.

Trong lúc chờ cấp cứu

• Ngừng mọi hoạt động, ngồi hoặc nửa nằm nửa ngồi.
• Không tự lái xe đi viện — tình trạng có thể xấu đi đột ngột trên đường.
• Nới lỏng quần áo.
• Giữ bình tĩnh.
• Không cho ăn uống.
• Nếu đã được bác sĩ kê thuốc ngậm dưới lưỡi cho cơn đau ngực — dùng theo đúng hướng dẫn đã được dặn.
• Không tự uống thuốc của người khác.
• Chuẩn bị danh sách thuốc đang dùng, thông tin dị ứng.
• Không để người bệnh một mình.

Vì sao không nên chờ

Nhiều người chần chừ vì:

• Sợ làm phiền.
• Nghĩ chỉ là khó tiêu, là trúng gió.
• Chờ xem có tự đỡ không.
• Ngại đi viện ban đêm.

Với cơn đau tim, thời gian là yếu tố quyết định — điều trị càng sớm thì càng cứu được nhiều cơ tim.

Gọi cấp cứu rồi hoá ra không nghiêm trọng vẫn tốt hơn nhiều so với chờ đợi.

Những việc tuyệt đối không làm

• Không cạo gió, đánh gió rồi chờ.
• Không tự lái xe.
• Không uống rượu cho "ấm người".
• Không tự uống thuốc theo lời mách.
• Không tắm nước nóng.
• Không cố gắng đi lại, làm việc tiếp.

Phòng bệnh

• Kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu.
• Uống thuốc đều nếu đã được chỉ định — không tự ngưng khi thấy khoẻ.
• Bỏ thuốc lá.
• Vận động đều đặn.
• Ăn nhiều rau, hạn chế muối và mỡ.
• Giữ cân nặng hợp lý.
• Hạn chế rượu bia.
• Khám định kỳ.
• Dán số cấp cứu nơi cả nhà đều thấy.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Đau tức ngực kèm vã mồ hôi lạnh và khó thở là gọi cấp cứu ngay.
2. Ở người cao tuổi và người đái tháo đường, biểu hiện có thể chỉ là mệt lả hoặc khó chịu thượng vị.
3. Không tự lái xe đi viện — gọi cấp cứu.

Câu hỏi thường gặp