Đau đầu rất phổ biến và phần lớn lành tính. Nhưng có một nhóm không được chờ.
Đi cấp cứu ngay nếu
- Đau đầu dữ dội đột ngột, đạt đỉnh trong vài giây tới vài phút.
- Cơn đau đầu tệ nhất từ trước tới nay.
- Đau đầu kèm sốt cao và cứng gáy.
- Kèm yếu nửa người, méo mặt, nói khó.
- Kèm co giật.
- Kèm lú lẫn, li bì.
- Kèm nhìn đôi, mất thị lực.
- Kèm nôn vọt.
- Sau chấn thương đầu.
- Kèm ban không mất khi ấn kính.
- Đau đầu dữ dội kèm đau mắt, nhìn quầng sáng, buồn nôn.
- Xuất hiện khi đang gắng sức, đang rặn.
Nên đi khám sớm nếu
- Kiểu đau mới, khác hẳn các cơn trước đây.
- Nặng dần qua các tuần.
- Tần suất tăng dần.
- Đau nhiều nhất buổi sáng, làm tỉnh giấc.
- Nặng hơn khi ho, khi cúi, khi rặn.
- Kèm thay đổi tính cách, thay đổi hành vi.
- Đau đầu mới xuất hiện ở người trên tuổi trung niên.
- Ở người có tiền sử ung thư.
- Ở người dùng thuốc ức chế miễn dịch.
- Ở phụ nữ mang thai.
- Đau đầu luôn ở cùng một bên cố định.
- Kèm sụt cân, sốt kéo dài.
Đau đầu do lạm dụng thuốc giảm đau
Đây là tình trạng rất phổ biến mà ít người biết.
Vòng lặp
- Đau đầu → uống thuốc giảm đau.
- Dùng thuốc quá thường xuyên → chính thuốc gây ra đau đầu.
- Đau nhiều hơn → uống nhiều hơn.
- Dần dần đau đầu gần như hằng ngày.
Cách nhận ra
Ghi lại số ngày dùng thuốc giảm đau mỗi tháng.
Nhiều người bất ngờ khi thấy con số thực tế.
Giải pháp
Không phải uống nhiều hơn — mà là đi khám để bàn về thuốc phòng ngừa.
Không tự ngưng đột ngột — cần có hướng dẫn của bác sĩ.
Đau nửa đầu
Đặc điểm thường gặp
- Đau một bên, đau giật theo nhịp mạch.
- Sợ ánh sáng, sợ tiếng động.
- Buồn nôn, nôn.
- Nặng hơn khi vận động.
- Một số người có dấu hiệu báo trước — nhìn thấy điểm sáng, đường zíc zắc, tê tay.
- Muốn nằm trong phòng tối yên tĩnh.
Cách xử lý
- Dùng thuốc ngay khi cơn bắt đầu — hiệu quả hơn nhiều so với chờ đau nặng.
- Nằm nghỉ nơi tối, yên tĩnh.
- Chườm mát trán.
- Hỏi bác sĩ về thuốc phù hợp.
Phòng cơn
- Ngủ đều giờ, kể cả cuối tuần.
- Không bỏ bữa.
- Uống đủ nước.
- Hạn chế rượu.
- Giảm căng thẳng.
- Ghi nhật ký để tìm yếu tố khởi phát của riêng mình.
Ghi nhật ký đau đầu
Công cụ hữu ích nhất khi đi khám.
Nên ghi
- Ngày, giờ bắt đầu và kết thúc.
- Vị trí đau, kiểu đau.
- Mức độ ảnh hưởng — có làm việc được không.
- Triệu chứng kèm theo.
- Thuốc đã dùng và hiệu quả.
- Ngủ đêm trước thế nào.
- Ăn gì, có bỏ bữa không.
- Mức căng thẳng.
- Với phụ nữ: ghi cả chu kỳ kinh nguyệt.
- Thời tiết nếu thấy liên quan.
Sau vài tuần sẽ thấy
- Yếu tố khởi phát của riêng mình.
- Số ngày dùng thuốc mỗi tháng.
- Quy luật theo giờ, theo chu kỳ.
- Thuốc nào thực sự có tác dụng.
Hai việc đơn giản hay bị bỏ qua
Khám mắt
Tật khúc xạ chưa được chỉnh đúng là nguyên nhân đau đầu khá phổ biến, đặc biệt ở người làm việc với màn hình nhiều và ở trẻ đi học.
Đo huyết áp
Đơn giản, nhanh, và nên làm với mọi trường hợp đau đầu kéo dài.
Các nguyên nhân thường gặp khác
- Căng thẳng, thiếu ngủ.
- Tư thế làm việc sai — đau đầu kèm đau vai gáy.
- Nhìn màn hình lâu.
- Bỏ bữa, mất nước.
- Cai cà phê đột ngột.
- Rượu.
- Viêm xoang — kèm nghẹt mũi, đau vùng mặt.
- Vấn đề răng hàm.
- Tác dụng phụ thuốc.
- Ngừng thở khi ngủ — đau đầu buổi sáng kèm ngáy to và buồn ngủ ban ngày.
Mô tả cho bác sĩ
- Đau ở đâu — một bên, hai bên, vùng nào.
- Kiểu đau — giật, ép, nhói, âm ỉ.
- Bắt đầu đột ngột hay từ từ.
- Kéo dài bao lâu mỗi cơn.
- Mấy lần mỗi tháng.
- Có khác các cơn trước không.
- Gì làm nặng, gì làm đỡ.
- Triệu chứng kèm theo.
- Số ngày dùng thuốc mỗi tháng.
- Tiền sử gia đình.
Với trẻ em
Đưa trẻ đi khám nếu
- Đau đầu làm trẻ tỉnh giấc ban đêm.
- Đau đầu buổi sáng kèm nôn vọt.
- Đau đầu kèm học sa sút, thay đổi tính cách.
- Đau đầu tăng dần qua các tuần.
- Kèm đi loạng choạng, nhìn đôi.
- Trẻ nhỏ kêu đau đầu thường xuyên.
- Kèm sốt và cứng gáy — đi ngay.
Nôn vọt buổi sáng kèm đau đầu kéo dài ở trẻ không nên chỉ cho là rối loạn tiêu hoá.
Điều đáng nhớ
Ba ý:
- Đau đầu dữ dội đột ngột khác hẳn mọi cơn trước, hoặc kèm sốt và cứng gáy — đi cấp cứu.
- Đếm số ngày dùng thuốc giảm đau mỗi tháng — dùng quá thường xuyên có thể gây ra chính đau đầu.
- Đau đầu kéo dài thì nên khám mắt và đo huyết áp — hai việc đơn giản hay bị bỏ qua.
Câu hỏi thường gặp
Đau đầu kiểu nào phải đi cấp cứu ngay?
Đau đầu dữ dội đột ngột đạt đỉnh trong vài giây tới vài phút và khác hẳn mọi cơn trước, hoặc đau đầu kèm sốt cao và cứng gáy.
Uống thuốc giảm đau nhiều có gây ra đau đầu không?
Có. Dùng thuốc giảm đau quá thường xuyên có thể gây ra chính đau đầu, và giải pháp không phải uống nhiều hơn mà là đi khám để bàn về thuốc phòng ngừa.
Đau đầu buổi sáng làm tỉnh giấc có đáng lo không?
Đau đầu nhiều nhất khi vừa thức dậy, nặng hơn khi ho hoặc cúi, kèm nôn vọt là nhóm dấu hiệu nên đi khám.
Ghi nhật ký đau đầu có ích gì?
Giúp tìm ra yếu tố khởi phát của riêng mình và đếm được số ngày dùng thuốc mỗi tháng, hai thông tin rất hữu ích khi đi khám.