Dấu hiệu nguy hiểm ở trẻ em cha mẹ cần biết

Trẻ nhỏ không nói được mình đang thế nào. Cha mẹ phải quan sát thay.

Và có một điều quan trọng cần nói trước: linh cảm của cha mẹ đáng được tin.

Dấu hiệu đáng lo nhất: trẻ khác hẳn mọi khi

• Li bì, khó đánh thức.
• Mềm nhũn, không có sức.
• Không đáp ứng khi gọi, không nhận ra người thân.
• Khóc rên yếu ớt — khác với khóc to bình thường.
• Quấy khóc dữ dội không dỗ được.
• Không chơi, không cười.
• Nằm im bất thường.

Trẻ sốt cao mà vẫn chơi được ít đáng lo hơn nhiều so với trẻ sốt nhẹ mà li bì.

Hô hấp — quan sát thế nào

Cách quan sát

• Cởi áo trẻ ra.
• Quan sát khi trẻ nằm yên, không khóc — khóc làm thở nhanh.
• Đếm nhịp thở trong một phút.

Dấu hiệu cần đi khám ngay

• Thở nhanh hơn bình thường.
• Rút lõm phần dưới lồng ngực khi hít vào.
• Cánh mũi phập phồng.
• Tím môi, tím đầu ngón.
• Thở rít nghe được từ xa.
• Khò khè nhiều.
• Có tiếng rên khi thở ra.
• Đầu gật gù theo nhịp thở.
• Ngừng thở từng lúc.
• Không ăn bú được vì phải thở.

Mất nước

Dấu hiệu

• Tã khô nhiều giờ, không đi tiểu.
• Khóc không có nước mắt.
• Môi khô, miệng khô.
• Mắt trũng.
• Thóp trũng ở trẻ nhỏ.
• Da kém đàn hồi.
• Li bì hoặc quấy dữ dội.
• Tay chân lạnh.

Trẻ nhỏ mất nước rất nhanh — không nên chờ đợi.

Da

• Nổi ban không mất khi ấn kính vào — đi cấp cứu ngay.
• Da tái, nổi vân tím.
• Môi tím.
• Tay chân lạnh trong khi người nóng.
• Vàng da ở trẻ sơ sinh — xuất hiện sớm, đậm, hoặc kéo dài.

Phép thử ấn kính

• Dùng cốc thuỷ tinh trong ấn lên vùng ban.
• Nhìn qua đáy cốc xem ban có nhạt đi không.
• Ban vẫn thấy rõ, không nhạt — đi cấp cứu ngay.

Ăn uống

• Bỏ bú hoàn toàn.
• Nôn tất cả những gì cho uống.
• Nôn ra dịch xanh — đi cấp cứu ngay.
• Nôn ra máu.
• Không nuốt được, chảy dãi.

Bụng

• Bụng chướng căng.
• Khóc thét từng cơn rồi nằm im — đặc biệt kèm nôn và đi ngoài ra máu, cần đi ngay.
• Nằm co người, không cho sờ bụng.
• Đi ngoài ra máu, phân như thạch đỏ.
• Không đi ngoài được kèm nôn.
• Sờ thấy khối ở bụng hoặc bẹn.
• Bé trai đau vùng bìu.

Thần kinh

• Co giật.
• Cứng gáy.
• Thóp phồng ở trẻ nhỏ.
• Sợ ánh sáng.
• Đau đầu dữ dội, nôn vọt.
• Yếu, liệt một bên.
• Đi loạng choạng mới xuất hiện.
• Nhìn đôi, lác mới xuất hiện.

Các mốc tuổi cần chú ý

Trẻ dưới ba tháng

Sốt ở lứa tuổi này luôn cần đưa đi khám ngay, không theo dõi tại nhà.

Ngoài ra cần đi khám ngay nếu:

• Bú kém, bỏ bú.
• Ngủ li bì bất thường.
• Hạ thân nhiệt, người lạnh.
• Thở bất thường.
• Vàng da.
• Nôn vọt.
• Rốn đỏ, chảy dịch, có mùi.

Trẻ sơ sinh

Biểu hiện bệnh ở trẻ sơ sinh rất mờ nhạt — chỉ cần bú kém, ngủ nhiều bất thường, hoặc người lạnh cũng đã là lý do đi khám.

Ngộ độc và tai nạn

Đi cấp cứu ngay nếu nghi trẻ:

• Nuốt phải pin cúc áo — kể cả khi chưa có triệu chứng.
• Nuốt phải nam châm, nhiều viên nam châm.
• Uống phải hoá chất, thuốc.
• Hóc dị vật.
• Ngã từ trên cao, va đầu.
• Bỏng.
• Đuối nước, điện giật.
• Bị động vật cắn.

Mang theo vỏ hộp thuốc hoặc chai hoá chất nếu có.

Linh cảm của cha mẹ

Đây là điều cần nhấn mạnh.

Cha mẹ là người biết rõ nhất con mình bình thường ra sao.

Cảm giác "hôm nay con khác hẳn mọi khi" là lý do chính đáng để đưa đi khám — kể cả khi không chỉ ra được cụ thể là gì.

Đừng ngại vì sợ bị cho là làm quá.

Chuẩn bị khi đưa trẻ đi khám

• Nhiệt độ đo được theo giờ.
• Thuốc đã cho uống và giờ uống — quan trọng khi nhiều người cùng chăm.
• Ăn uống, bú được bao nhiêu.
• Số lần đi tiểu, đi ngoài.
• Các triệu chứng và thời điểm xuất hiện.
• Ảnh chụp ban nếu có.
• Video nếu trẻ thở bất thường hoặc co giật.
• Sổ tiêm chủng.
• Tiền sử dị ứng.
• Có ai trong nhà, trong lớp cùng bị không.

Chuẩn bị sẵn trong nhà

• Nhiệt kế.
• Gói bù nước điện giải.
• Thuốc hạ sốt phù hợp với cân nặng của trẻ và dụng cụ đong đi kèm.
• Nước muối sinh lý.
• Số cấp cứu và số bác sĩ nhi dán nơi dễ thấy.
• Biết cơ sở y tế gần nhất.
• Học cách sơ cứu hóc dị vật cho trẻ.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Trẻ li bì khó đánh thức đáng lo hơn nhiều so với sốt cao mà vẫn chơi.
2. Cởi áo quan sát lồng ngực — thở nhanh và rút lõm là dấu hiệu phải đi ngay.
3. Linh cảm của cha mẹ đáng được tin — "hôm nay con khác hẳn" là lý do chính đáng để đi khám.

Câu hỏi thường gặp