Mệt kèm thay đổi cân nặng và chịu nhiệt

Mệt mỏi đơn thuần rất khó khoanh vùng. Nhưng khi đi kèm thay đổi cân nặng và khả năng chịu nhiệt, bức tranh rõ hơn nhiều.

Nhóm biểu hiện thứ nhất: mệt, sợ lạnh, tăng cân

Các biểu hiện thường đi cùng

• Mệt mỏi, uể oải, ngủ nhiều mà vẫn mệt.
• Sợ lạnh — trong khi người xung quanh thấy bình thường.
• Tăng cân dù ăn không nhiều hơn.
• Táo bón.
• Da khô, tóc khô và rụng nhiều.
• Phù mặt, phù mí mắt.
• Giọng khàn.
• Chậm chạp, hay quên, khó tập trung.
• Tâm trạng trầm.
• Với phụ nữ: kinh nguyệt nhiều hoặc không đều.
• Đau mỏi cơ.

Nhóm này là lý do nên đi khám để được đánh giá về tuyến giáp.

Nhóm biểu hiện thứ hai: mệt, sợ nóng, sụt cân

Các biểu hiện thường đi cùng

• Mệt nhưng bồn chồn, không ngồi yên được.
• Sụt cân dù ăn nhiều.
• Sợ nóng, ra nhiều mồ hôi.
• Hồi hộp, tim đập nhanh.
• Run tay.
• Khó ngủ.
• Cáu gắt, lo lắng.
• Đi ngoài nhiều lần.
• Yếu cơ, khó đứng lên từ ghế thấp.
• Rụng tóc.
• Mắt lồi, cộm mắt ở một số người.
• Sờ thấy vùng cổ to ra.

Nhóm này cũng là lý do đi khám — và nên đi sớm nếu tim đập nhanh nhiều.

Nhóm biểu hiện thứ ba: mệt, khát nhiều, tiểu nhiều

Các biểu hiện thường đi cùng

• Khát nhiều, uống nhiều nước.
• Tiểu nhiều, tiểu đêm nhiều lần.
• Sụt cân dù ăn nhiều.
• Mệt mỏi.
• Nhìn mờ.
• Vết thương lâu lành.
• Nhiễm trùng da tái đi tái lại, nấm tái phát.
• Ngứa vùng kín.
• Tê bì đầu chi.

Nhóm này cần đi khám để kiểm tra đường huyết.

Lưu ý: nhiều người có đường huyết cao nhiều năm mà không có triệu chứng rõ — nên khám định kỳ vẫn cần thiết, đặc biệt nếu có yếu tố nguy cơ.

Sụt cân không rõ nguyên nhân

Đây là dấu hiệu luôn cần được đi khám.

Cách xác định

• Cân thật, không dựa vào cảm giác.
• So với cân nặng vài tháng trước.
• Ghi lại con số và thời gian.
• Quần áo có rộng ra không — dấu hiệu khách quan.

Cần phân biệt

• Sụt cân có chủ ý — do ăn kiêng, tập luyện.
• Sụt cân không chủ ý — đây mới là điều cần đi khám.

Các nguyên nhân cần được đánh giá

• Bệnh tuyến giáp.
• Đái tháo đường.
• Bệnh lý đường tiêu hoá.
• Nhiễm trùng mạn tính — đặc biệt lao.
• Bệnh ác tính.
• Trầm cảm.
• Vấn đề răng miệng làm khó ăn.
• Tác dụng phụ thuốc.
• Ở người cao tuổi: khó khăn trong việc đi chợ nấu ăn, ăn một mình.

Tăng cân nhanh bất thường

Nếu tăng cân nhanh mà không do ăn nhiều hơn:

• Kiểm tra xem có phù không — ấn vào mu bàn chân, mắt cá, cẳng chân xem có lõm không.
• Phù kèm khó thở cần đi khám sớm.
• Có thể liên quan tới tuyến giáp.
• Có thể do thuốc — một số thuốc gây tăng cân.
• Cần đánh giá nếu kèm mệt mỏi nhiều.

Cách theo dõi hữu ích

Cân nặng

• Cân vào cùng thời điểm — ví dụ sáng sớm sau khi đi vệ sinh.
• Cùng điều kiện quần áo.
• Ghi lại theo thời gian để thấy xu hướng.
• Không cân hằng ngày rồi lo lắng vì dao động nhỏ.

Các chỉ số khác

• Cảm giác chịu nóng chịu lạnh so với người xung quanh.
• Số lần đi tiểu ban đêm.
• Lượng nước uống mỗi ngày.
• Thói quen đi ngoài.
• Chất lượng giấc ngủ.
• Nhịp tim khi nghỉ nếu có thiết bị đo.

Khi đi khám nên mang theo

• Bảng theo dõi cân nặng.
• Danh sách các triệu chứng và thời điểm bắt đầu.
• Danh sách thuốc và thực phẩm bổ sung đang dùng.
• Kết quả xét nghiệm cũ.
• Tiền sử gia đình — có ai bị bệnh tuyến giáp, đái tháo đường không.

Khi nào cần đi khám sớm

• Sụt cân không chủ ý.
• Tim đập nhanh liên tục.
• Khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân.
• Phù kèm khó thở.
• Yếu cơ rõ rệt.
• Mắt lồi, nhìn đôi.
• Cổ to lên nhanh, nuốt vướng, khàn tiếng.
• Nhìn mờ.
• Phụ nữ mang thai có các biểu hiện này.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Mệt kèm sợ lạnh và tăng cân, hoặc mệt kèm sợ nóng và sụt cân — cả hai nhóm đều là lý do đi khám.
2. Khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân là nhóm cần kiểm tra đường huyết.
3. Sụt cân không chủ ý luôn là lý do đi khám — hãy cân thật thay vì dựa vào cảm giác.

Câu hỏi thường gặp