Thay đổi trên da và nốt ruồi

Da là cơ quan duy nhất ta nhìn thấy được toàn bộ. Việc để ý tới thay đổi trên da là cách phát hiện sớm đơn giản.

Các dấu hiệu ở nốt ruồi cần đi khám

• Không cân đối — hai nửa không giống nhau.
• Bờ không đều — răng cưa, lởm chởm, không rõ ranh giới.
• Màu không đồng nhất — nhiều màu trong một nốt, có vùng đen, nâu, đỏ, trắng.
• Kích thước lớn hoặc to dần.
• Có bất kỳ thay đổi nào theo thời gian — về hình dạng, màu sắc, độ gồ.

Các dấu hiệu khác

• Ngứa, đau ở nốt ruồi.
• Chảy máu, rỉ dịch.
• Loét, đóng vảy không lành.
• Nốt gồ lên rõ.
• Nốt mới xuất hiện ở người lớn tuổi.
• Một nốt trông khác hẳn các nốt còn lại trên cơ thể.
• Thay đổi ở da quanh nốt.

Nguyên tắc: bất kỳ thay đổi nào ở nốt ruồi cũ, hoặc nốt mới trông khác lạ, đều là lý do đi khám da liễu.

Vết loét không lành

Đây là dấu hiệu quan trọng thứ hai.

Cần đi khám nếu

• Vết loét không lành sau vài tuần.
• Tái phát ở cùng một chỗ.
• Chảy máu dễ dàng khi chạm nhẹ.
• Đóng vảy rồi bong, rồi lại đóng vảy.
• Bờ gồ lên, cứng.
• Mảng đỏ có vảy không hết.
• Nốt bóng như ngọc trai.
• Vết loét ở môi, ở vành tai, ở mũi, ở mu bàn tay — các vùng phơi nắng nhiều.

Cách tự kiểm tra da

Chuẩn bị

• Ánh sáng tốt, tốt nhất là ánh sáng tự nhiên.
• Gương lớn và gương cầm tay.
• Nhờ người nhà kiểm tra vùng lưng.

Trình tự

• Mặt, tai, cổ.
• Da đầu — rẽ tóc hoặc nhờ người khác xem.
• Ngực, bụng.
• Lưng, mông — dùng gương.
• Hai tay, kể cả nách và lòng bàn tay.
• Hai chân, kể cả mặt sau đùi.
• Lòng bàn chân, kẽ ngón chân — vùng hay bị bỏ sót.
• Móng tay, móng chân — chú ý vệt sẫm dưới móng.
• Vùng kín.

Ghi chép

• Chụp ảnh các nốt đáng chú ý.
• Chụp dưới ánh sáng tự nhiên.
• Để một vật làm mốc kích thước bên cạnh — thước, đồng xu.
• Chụp lại sau vài tháng để so sánh.
• Vẽ sơ đồ vị trí nếu có nhiều nốt.

Ai cần chú ý hơn

• Người có nhiều nốt ruồi.
• Người da sáng, dễ cháy nắng.
• Người làm việc ngoài trời nhiều.
• Người từng bị cháy nắng nặng.
• Người có tiền sử gia đình về bệnh da.
• Người dùng thuốc ức chế miễn dịch.
• Người có sẹo bỏng cũ, vết loét mạn tính.

Chống nắng

Tổn thương do nắng tích luỹ qua nhiều năm — nên việc che chắn có ý nghĩa lâu dài.

• Hạn chế ra nắng vào giờ nắng gắt.
• Mũ rộng vành, áo dài tay — hiệu quả hơn kem chống nắng.
• Kem chống nắng, bôi lại sau vài giờ và sau khi ra mồ hôi.
• Kính râm.
• Tìm bóng râm.
• Đặc biệt chú ý bảo vệ trẻ em — tổn thương thời thơ ấu có ảnh hưởng lâu dài.
• Không dùng giường tắm nắng nhân tạo.

Các thay đổi da khác đáng chú ý

Vàng da

Nhìn lòng trắng mắt dưới ánh sáng tự nhiên — nếu vàng thì cần đi khám.

Da sạm màu bất thường

Sạm ở nếp gấp cổ, nách — có thể liên quan tới rối loạn chuyển hoá, nên đi khám.

Dễ bầm tím

Bầm tím xuất hiện không rõ lý do, nhiều nơi — nên đi khám.

Chấm xuất huyết không mất khi ấn

Cần đi khám ngay, đặc biệt khi kèm sốt.

Da khô, ngứa toàn thân kéo dài

Có thể liên quan tới bệnh toàn thân — nên đi khám nếu kéo dài.

Rụng tóc thành mảng

Nên đi khám da liễu.

Móng thay đổi

• Vệt sẫm màu dọc dưới móng mới xuất hiện — cần đi khám.
• Móng dày, đổi màu, mủn.
• Móng lõm hình thìa — có thể liên quan thiếu sắt.

Với vết loét ở người đái tháo đường

Cần đặc biệt thận trọng.

• Kiểm tra bàn chân hằng ngày, cả lòng bàn chân.
• Đi khám ngay với bất kỳ vết thương nào ở bàn chân.
• Không tự xử lý chai chân, vết loét.
• Vết thương ở người đái tháo đường lâu lành và dễ nhiễm trùng nặng.

Khi đi khám nên mang theo

• Ảnh chụp theo thời gian nếu có.
• Ghi chú về thời điểm phát hiện và thay đổi.
• Danh sách thuốc đang dùng.
• Tiền sử gia đình.
• Thông tin về nghề nghiệp và mức phơi nắng.

Một lưu ý

Đừng ngại đi khám da liễu vì nghĩ là chuyện nhỏ.

Kiểm tra một nốt ruồi là việc nhanh, đơn giản — và phát hiện sớm tạo khác biệt rất lớn.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Bất kỳ thay đổi nào ở nốt ruồi cũ đều là lý do đi khám — hình dạng, màu, kích thước, ngứa, chảy máu.
2. Vết loét không lành sau vài tuần cần đi khám da liễu.
3. Chụp ảnh có vật làm mốc kích thước để so sánh theo thời gian.

Câu hỏi thường gặp